काठमाडौँको स्यूचाटारमा देशकै पहिलो 'सार्वभौम एआई कम्प्युट सेन्टर' स्थापना गरिने

🤖 प्रविधि र नवप्रवर्तन | संघीय बजेट २०८३/८४

काठमाडौँको स्यूचाटारमा देशकै पहिलो 'सार्वभौम एआई कम्प्युट सेन्टर' स्थापना गरिने: हजारौँ एआई प्रोसेसिङ युनिटहरू खरिद गर्ने घोषणा

📍 काठमाडौँ | प्रविधि ब्यूरो

तस्बिर: अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले बजेट भाषणका क्रममा /

🚀 प्रविधि क्षेत्रमा ऐतिहासिक फड्को:
सरकारले काठमाडौँको स्यूचाटारमा देशकै पहिलो 'सार्वभौम एआई कम्प्युट सेन्टर' (Sovereign AI Compute Center) स्थापना गर्ने घोषणा गरेको छ। आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले यस सम्बन्धी महत्त्वपूर्ण योजना सार्वजनिक गर्नुभएको हो। यो केन्द्र देशकै इतिहासमा पहिलो सार्वभौम डाटा र कम्प्युटेसनल केन्द्र हुनेछ।

बजेट वक्तव्यका क्रममा अर्थमन्त्री डा. वाग्लेले भन्नुभयो, “हामी काठमाडौँको स्यूचाटारमा देशको पहिलो सार्वभौम एआई कम्प्युट सेन्टर स्थापना गर्नेछौँ।” उहाँका अनुसार सरकारले यो केन्द्रका लागि हजारौँ एआई प्रोसेसिङ युनिटहरू (AI Processing Units - GPUs) खरिद गर्ने रणनीतिक योजना बनाएको छ।

💡 स्टार्टअप र उद्यमीहरूलाई 'कम्प्युट क्षमता' उपलब्ध गराइने

यस केन्द्रको स्थापनासँगै नेपाली प्रविधि क्षेत्रमा क्रियाशील स्टार्टअप र अनुसन्धानकर्ताहरूले ठूलो राहत पाउने अपेक्षा गरिएको छ:

✓ सुलभ कम्प्युट पूर्वाधार: एआई मोडेलहरू विकास र तालिम (Training) गर्न आवश्यक पर्ने महँगो कम्प्युट क्षमता (Compute Capabilities) सरकारले देशभित्रै नवप्रवर्तक, एआई उद्यमी र स्टार्टअपहरूलाई उपलब्ध गराउनेछ।

✓ डेटा सार्वभौमिकता (Data Sovereignty): नेपालको आफ्नै रैथाने एआई केन्द्र हुनाले देशको संवेदनशील डेटा बाहिरिने जोखिम कम हुनेछ र 'Ethical AI' को जग बलियो बन्नेछ।

🎯 संक्षिप्त समीक्षा

विश्वभर एआई प्रविधिको विकासका लागि 'कम्प्युट पावर' को चर्को अभाव र प्रतिस्पर्धा भइरहेका बेला नेपाल सरकारले सरकारी स्तरबाटै हजारौँ प्रोसेसिङ युनिटहरू खरिद गरी स्यूचाटारमा केन्द्र स्थापना गर्ने घोषणा गर्नु अत्यन्तै सकारात्मक र दूरदर्शी कदम हो। यसले नेपाली प्रविधि क्षेत्रका प्रतिभाहरूलाई स्वदेशमै बसेर विश्वस्तरीय एआई मोडल, स्थानीय भाषाका एआई (Nepali LLM) र अत्याधुनिक प्रविधि अनुसन्धानमा जोडिन अभूतपूर्व अवसर प्रदान गर्नेछ।